Visuele Intelligentie, introductie

Wat is visuele intelligentie? 

Door Janet van Buel

Ontdekken bestaat uit zien wat iedereen heeft gezien en denken wat niemand heeft gedacht.

` Albert Szent-Gyorgyi

Het is in het voorjaar van 2018. Marco, werkzaam als aanrijdingsselecteur bij de verkeerspolitie, wordt bij een eenzijdig ongeval geroepen. De bestuurder was met zijn kleine rode auto tegen een paal aangereden. Getuigen hadden hem voor de botsing zien slingeren over de weg. Ter plaatse aangekomen bleek dat de 68-jarige bestuurder niet meer aanspreekbaar was en dat hij al was meegenomen door ambulancepersoneel. De bijrijder werd ter plaatse onderzocht.
Politieambtenaren van het basisteam waren eerder ter plaatse gekomen dan Marco. Als er sprake is van een aanrijding met letsel is het protocol dat er een aanrijdingsselecteur wordt ingeschakeld.

“Dit is een duidelijk verhaal.” vertelden zij aan Marco. “Getuigen hebben hem zien slingeren en hij is al wat ouder. Of de bestuurder was dronken of deze man is niet meer geschikt om een auto te kunnen besturen. We gaan zijn rijbewijs invorderen op grond van artikel 130 van de Wegenverkeerswet. “
Dit artikel bepaalt dat wanneer er een vermoeden is van ongeschiktheid om te rijden, het rijbewijs kan worden ingevorderd. Omdat de man al was overgebracht naar het ziekenhuis kon op dat moment geen conclusie worden getrokken of de man onder invloed was.

Marco stelde een onderzoek in om meer duidelijkheid te krijgen over de toedracht. Hij checkte de staat van het voertuig, zoals de banden, de gordels en de remmen. Hij onderzocht de remsporen, maar hij keek ook naar de goederen in het voertuig zoals telefoons of tablets die voor afleiding hebben kunnen gezorgd, aangebroken verpakkingen met alcoholhoudende drank, of medicijnen. Het viel hem op dat het een rommelige vieze auto was.
Tijdens het onderzoek viel zijn oog op braaksel op de bestuurdersstoel. In eerste instantie dacht hij dat de man na de aanrijding had overgegeven, mogelijk door de combinatie van alcoholgebruik en de klap van de aanrijding. Op een gegeven moment dacht hij: “Maar wat nou als de man ervoor heeft overgegeven?” Marco liep naar zijn collega’s om te vragen of zij wisten of de man had overgegeven. Het was hen niet opgevallen omdat zij zich op de getuigen hadden gericht die de aanrijding hadden zien gebeuren. De bijrijder of de man zelf hadden zij niet gesproken en ze waren uitgegaan van de getuigen die zeiden: “Hij slingerde zo erg, hij zal wel gezopen hebben.”
Op aanwijzen van Marco kon werd er net voordat de bijrijder werd overgebracht naar het ziekenhuis worden gevraagd of zij had gezien of de bestuurder had overgegeven.
Dit bleek inderdaad het geval te zijn. De bestuurder was aan het rijden, zei dat hij zich niet lekker voelde, gaf over en is toen tegen een paal gebotst.
Na onderzoek bleek dat de man onwel was geworden en dat hij niet onder invloed was. Hij mocht zijn rijbewijs houden.

 

Wat is visuele intelligentie?

Visuele intelligentie is opmerkingsvermogen, zoals bijvoorbeeld het opmerken van braaksel in het verhaal van Marco, maar het is meer dan alleen dat. Het is weten hoe je moet zien, het is zien wat anderen niet zien of zien wat er niet is, maar eigenlijk zou moeten zijn.
Daarbij is visuele intelligentie ook actief waarnemen. In het geval van Marco was het braaksel niet makkelijk over het hoofd te zien. De hele bestuurdersstoel lag onder. Maar als je met deze waarneming niets doet of de juiste vragen niet stelt om te toetsen of dat wat je hebt waargenomen past bij je veronderstelling of aanname, heb je er niets aan. Je kunt ervan uitgaan dat het braaksel daar is gekomen omdat de man dronken was of je kunt er vervolgvragen aan verbinden om te achterhalen hoe, waarom en wanneer dat braaksel op de stoel terecht is gekomen.
Bewust worden van wat je waarneemt, van wat je denkt als je iets waarneemt en dit toetsen aan de werkelijkheid, is visuele intelligentie.

Een goede visuele intelligentie kan zorgen voor wezenlijke verschillen. In Marco’s geval maakt het verschil in het houden of verliezen van een rijbewijs en in andere gevallen kan het verschil maken in het wel of niet oplossen van een moordonderzoek, het doen van een grote ontdekking of het afwenden van een ramp.

Visuele intelligentie fitness
In een onderzoek naar hoe wij zien is ontdekt dat je hersenen beginnen in je netvlies. Het verwerken van wat je ziet, begint dus al in je ogen Honderd miljoen retinale receptoren zorgen ervoor dat wat je ziet al wordt voor verwerkt voordat het naar je hersenen gaat. Je mentale spieren beginnen dus al bij dat wat je ziet .
Wetenschappers hebben ontdekt dat wanneer we onze mentale spieren niet meer trainen, we trager worden en datgene wat we zien ook minder goed verwerken. Dat betekent dus dat je minder goed in staat bent om verandering of beweging waar te nemen of om visueel te zoeken.
Het goede nieuws is dat onze hersenen tijdens ons leven doorlopend nieuwe verbindingen maken, zolang we blijven leren en oefenen.

Filters
Naast het trainen van je observatievermogen is het minstens zo belangrijk om je bewust te worden van de oude verbindingen die er al in je hersenen zijn gemaakt door je ervaring, opvoeding, omgeving etc. We worden allemaal gevormd door onze ervaringen en deze ervaringen zorgen voor filters in dat wat we waarnemen.
De ervaring van Marco, zijn collega’s en velen anderen is dat mensen die slingerend rijden vaak onder invloed van alcohol of andere verdovende middelen rijden. De verklaring van de getuigen die het bevestigen en het vieze rommelige autootje dragen bij aan het beeld wat er is. Op het moment dat Marco het braaksel zag, had hij dit als bevestiging kunnen zien van het rijden onder invloed (de welbekende confirmation bias).
Het bewust worden van eigen filters en het stellen van toets vragen zoals: “Hoe, wanneer en waarom is het braaksel op de stoel terecht gekomen.”, kunnen helpen om de ware toedracht te achterhalen in plaats van bewijs te zoeken of plaatsen die aannames ondersteunen. Trainen van visuele intelligentie houdt in dat je je onderzoekend op kunt stellen naar je eigen filters, maar ook filters van anderen, zoals bijvoorbeeld getuigen.

Communiceren
Op het moment dat je dingen opmerkt en je bewust bent van filters die jouw waarnemingsvermogen beïnvloeden, is de volgende stap het communiceren met anderen over wat je hebt waargenomen.
Objectief je waarnemingsvermogen overbrengen, vraagt wat oefening maar is eenvoudig als je dit bewust toepast.
Bij het verhaal van Marco werd hij onbewust al in een richting gestuurd. “Duidelijk verhaal”
“ Getuigen zeiden ook al die heeft vast gezopen” Het is bij de politie meer dan eens voorgekomen dat het onderzoek in eerste aanleg een andere richting aannam, door de eerste melding of de eerste waarnemingen subjectief te delen.”

Bijstellen
Tot slot hoort het vermogen en de instelling om een mening of conclusie bij te kunnen stellen ook tot het trainen van visuele intelligentie. In het geval van Marco dacht hij eerst dat de man had overgegeven door de alcohol of door de klap van de aanrijding, echter was hij in staat om zich af te vragen of het juist niet andersom was, namelijk het causale verband met overgeven, onwel worden met als gevolg een aanrijding was in plaats van andersom.

Meer weten?
Wil jij na het lezen van dit stuk aan de slag met jouw visuele intelligentie? Ik kan je het boek “De kunst van het observeren” van Amy Herman aanbevelen. In dit boek wordt er dieper in gegaan op de werking van het brein, verschillende filters en kun je zelf aan de slag door kunstwerken te observeren.

Training Visuele Intelligentie
Bij de interactieve training visuele intelligentie ga je aan de slag met oefeningen. Je leert aandachtiger kijken en je wordt bekend met je eigen filters die je waarneming kunnen beïnvloeden. Tussendoor wordt de theorie en wetenschap van visuele intelligentie behandeld en naar de praktijk vertaald met waargebeurde praktische voorbeelden, zoals het verhaal van Marco.
Neem contact met me op voor meer informatie over de training of kijk hier voor meer informatie.

Heb je zelf een verhaal waarbij opmerkingsvermogen van cruciaal belang is geweest? Ik zou het geweldig vinden als je het met me zou willen delen.

Dit artikel delen?

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email